Kinh nghiệm đánh bại sốt phát ban của các bác sĩ Do Thái thời Thế Chiến II

Ngày đăng:16-09-2020 (334 lượt xem )

Đại dịch Covid-19 khiến người ta nhớ lại dịch sốt phát ban đầu năm 1941 tại trại tập trung Vác-xa-va Đức Quốc xã trong Thế Chiến II nhưng đã được các bác sĩ người Do Thái dập tắt.

Trại tập trung nuôi dưỡng sốt phát ban bùng phát

Trang tin Khoa học Đời sống Mỹ (LSC) số cuối  tháng 7-2020 cho hay, vào đầu Thế chiến II, Phát xít Đức tiếp tục áp dụng chính sách bài Do Thái. Chúng cho xây dựng nhiều trại tập trung ở châu Âu, trong số này có trại Warsaw (Vác-xa-va) Ba Lan. Do tập trung đông người, lại lao động vất vả, ăn uống khem khổ nên nhiều người thiệt mạng. Nó khiến dịch sốt phát ban (typhus) bùng phát, nhiều người thiệt mạng. Phát xít Đức đã nhồi nhét hơn 400.000 người Do Thái vào trại Warsaw rộng 3,4 km2, bao quanh tường gạch cao 3m, dài 18km với hàng rào thép gai ở trên.

Theo Bảo tàng Tưởng niệm Holocaust Mỹ (USHMM), Đức Quốc xã đã dồn tất cả những người gốc Do Thái ở Warsaw và hàng nghìn người từ Đức đến vào trại nói trên. Mỗi người chỉ được ăn khẩu phần 200 calorie mỗi ngày. Ước tính có khoảng 83.000 người Do Thái đã chết vì đói và bệnh tật từ năm 1940 đến năm 1942. Với hy vọng sống sót nhiều người đã trốn ra qua các khe nhỏ trên tường, đào hang dưới lòng đất hoặc chiu qua đường cống rãnh. Những người không may bị bắt trở lại đã bị  lãnh án tử hình. Năm 1941, khi dịch sốt phát ban bùng phát, tuy thiếu thốn trăm bề nhưng cộng đồng người Do Thái đã đoàn kết, nhanh chóng dập tắt dịch, cứu được khoảng hàng trăm ngàn người trước nguy cơ tử vong.

 Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances ngày 24/7/2020, các nhà khoa học quốc tế tại Đại học Tel Aviv (Israel), Học viện Công nghệ Hoàng gia Melbourne và Cao đẳng Kỹ thuật Melbourne (Úc) thực hiện cho biết, một đợt dịch sốt phát ban đã bùng phát ở khu tập trung Warsaw vào đầu năm 1941 khiến 80.000 đến 110.000 cư dân đã bị nhiễm bệnh, thuyên giảm vào cuối tháng 10 cùng năm. Đến tháng 11, số ca mắc mới giảm khoảng 40% và chỉ còn 10% dân số bị ảnh hưởng, mặc dù mùa đông thường là mùa chính của bệnh sốt phát ban.

Để khám phá điều gì đã xảy ra, các nhà nghiên cứu đã sử dụng mô hình toán học, phác họa sự lây lan của dịch sốt phát ban trong cộng đồng trại. Kết quả cho thấy, sốt phát ban có thể  tiếp tục lây nhiễm trong cộng đồng vào mùa thu và đông, khiến hầu hết mọi người trong trại bị ốm. Nhưng nhờ những nỗ lực rất lớn của cộng đồng người Do Thái khiến dịch bệnh chững lại. Nhiều khả năng là công lao của các bác sĩ trong trại và sự đồng lòng của cộng đồng dân cư Do Thái trong trại.

Lewi Stone, tác giả chính ở Đại học Tel Aviv cho hay, qua hồ sơ còn lưu thì trong trại tập trung Warsaw có rất nhiều bác sĩ giàu kinh nghiệm. Một số sống sót sau thời kỳ phát xít Đức chiếm đóng Ba Lan đã viết lại những trải nghiệm của họ và những gì từng xảy ra tại đây. Stone và cộng sự của ông còn phát hiện thấy, các bác sĩ người Do Thái và các nhà lãnh đạo cộng đồng đã thực hiện nhiều biện pháp đồng thời cùng lúc để ngăn chặn dịch bệnh như  cách ly những người bị nhiễm bệnh trong trại, tuyên truyền ý thức cho người dân về bệnh sốt phát ban và vấn đề vệ sinh môi trường thông qua các bài giảng công khai và đào tạo sinh viên y khoa một cách bí mật. Ngoài ra, do chiến tranh bước vào giai đoạn thoái trào nên Phát xít Đức yếu thế, dẫn đến thay đổi chính sách, cho phép người Do Thái mang thêm thức ăn, xà phòng và nước vào trại tập trung nên đã phần nào giúp giảm bệnh, nhóm nghiên cứu cho hay.

 Đáng buồn, sau khi ngăn chặn được dịch, những người Do Thái sống sót trong trại lại bị đày đến các trại lao động cưỡng bức. Khoảng 7.000 người đã chết trong một cuộc nổi dậy vũ trang chống lại phát xít Đức vào cuối năm 1943

Tính thời sự chống dịch sốt phát ban xưa và chống dịch Covid-19 ngày nay

Nói về tính thực tiễn của nghiên cứu nói trên, Yael Artzy-Randrup, đồng tác giả nghiên cứu tại Viện Đa dạng sinh học (IBED) thuộc Đại học Amsterdam (Hà Lan) cho rằng, việc người Do Thái đánh bại dịch sốt phát ban trong bối cảnh thiếu thốn vật chất và tính mạng bị đe dọa hồi Thế chiến II là một thành tựu đáng trân trọng và vẫn còn mang tính thời sự. Đây có thể là bài học kinh nghiệm để giải quyết cuộc khủng hoảng Covid-19 ngày nay. “Việc giữ vệ sinh môi trường, thực hiện tốt chính sách giãn cách xã hội và cách ly khi dịch xảy ra có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong cộng đồng để giảm thiểu sự lây lan”, Artzy-Randrup nhấn mạnh thêm.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), sốt phát ban, là một nhóm các bệnh truyền nhiễm bao gồm dịch sốt phát ban, sốt phát ban chà và sốt phát ban chuột. Các triệu chứng thường gặp, gồm sốt, nhức đầu và phát ban. Thông thường những triệu chứng này bắt đầu 1-2 tuần sau khi tiếp xúc. Nguyên nhân gây bệnh sốt phát ban là do vi khuẩn Rickettsia prowazekii. Đây là loài trực khuẩn gram âm, lây truyền thông qua vết cắn của vật trung gian như bọ chét hoặc chấy rận. Sốt phát ban có tỷ lệ  tử vong tới 40%  nếu không được điều trị thích hợp. Còn theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) dịch sốt phát ban có thể bùng phát nếu người dân sống trong điều kiện quá đông đúc và vệ sinh kém, kể cả trong xã hội hiện đại, vì vậy mọi người cần cảnh giác và thực hiện tốt công tác phòng bệnh mà các cơ quan y tế sở tại đưa ra.

Nguyễn Khắc Nam

Các tin tức khác:

DANH MỤC
Liên hiệp hội đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba
Slide
Ban Chấp hành khóa IV ra mắt Đại hội
Slide
GS. TSKH Đặng Vũ Minh - Chủ tịch Liên hiệp hội Việt Nam phát biểu chỉ đạo Đại hội
Slide
Chủ tịch UBND tỉnh tặng bằng khen cho các cá nhân tiêu biểu
Slide
LIÊN KẾT WEBSITE
Thống kê truy cập
  Số người online:  30
  Hôm nay:  1595
  Tháng này:  19907
  Tổng số truy cập:  1223576