Cấy ghép tạng ở nhóm có HIV cột mốc mới của nền y học thế giới

Ngày đăng:22-04-2019 (1155 lượt xem )

Đây là ca ghép tạng đầu tiên thành công giữa hai người nhiễm HIV do nhóm các bác sỹ phẫu thuật tại ĐH Y khoa Johns Hokins, Mỹ thực hiện, đánh dấu cột mốc mới cho nền y học thế giới.

Nina Martinez- người tiên phong nhiễm HIV hiến thận

Người hiến thận là Nina Martinez, 35 tuổi, đến từ Atlanta, Mỹ. Chị là bệnh nhân đã sống với HIV gần 35 năm kể từ khi mới được 6 tháng tuổi. Vốn là một nhân viên tư vấn sức khỏe cộng đồng, Nina rất quan tâm tới việc hiến tạng sống trước khi các ca ghép tạng cho người hiến HIV sang người nhiễm HIV được phép thực hiện. Theo Nina, lần đầu tiên chị biết đến Đạo luật HOPE khi nó được thông qua năm 2013 nhưng cho đến tận khi xem Grey Anatomy (Ca phẫu thuật của Grey), phim truyền hình dài tập về y khoa của Mỹ công chiếu trên kênh American nói về người hiến thận còn sống đầu tiên bị nhiễm HIV. Từ đây nó tạo động lực thôi thúc Nina làm những điều mà lâu nay chị ấp ủ, hiến thận của mình để cứu những người cùng cảnh ngộ. Tham gia nghiên cứu lâm sàng đối với tôi là vô cùng quan trọng để giúp tôi thực hiện giấc mơ hiến thận của mình", Nina chia sẻ.

"Một số người thường bàn tán, rằng những người nhiễm HIV là mang án tử, nhưng đối với tôi nó lại là chuyện bình thường bởi đây là bệnh chứ không phải tật xấu, mà đã bệnh thì nó không chừa ai. Chưa hết, tuy có HIV nhưng tôi lại có sức khỏe. HIV không còn là rào cản pháp lý đối với việc hiến tạng, nên tôi không bao giờ coi HIV là một rào cản. Là người ủng hộ chính sách, tôi muốn mọi người thay đổi những gì họ đang nghĩ về HIV là đúng. Tôi không muốn trở thành anh hùng của bất kỳ ai, mà chỉ muốn đi đầu hiến tạng của mình, ít ra là để cứu một ai đó thích hợp, nhất là những người có cùng cảnh ngộ”. Nia thẳng thắn chia sẻ.

Ảnh: Nina Martinez cùng GS phẫu thuật Dorry Segev

Vào tháng 7 năm 2018, qua Facebook biết một người bạn bị nhiễm HIV đang cần thận, Nina  thấy đây là cơ hội để chị hiến thận, mong mang lại hy vọng sống cho bạn mình và chị đã liên lạc với ĐH Y khoa Johns Hopkins (JHUSM). Ba tháng sau Nina đã đến Baltimore để thực hiện một cuộc đánh giá đầy đủ về hiến thận do JHH thực hiện. Quá trình đánh giá thực hiện nhiều phân tích để đảm bảo độ tin cậy, đặc biệt là khẳng định Nina có đủ sức khỏe để hiến tạng hay không, theo các quy định hiến thận sống do Bộ Y tế Mỹ đề ra. Đáng tiếc lần này, việc hiến tặng thận của Nina không thành vì người chờ hiến thận đã qua đời.

Sau đám tang của người bạn chẳng may qua đời sớm, Nina Martinez đã quyết định lần tiếp theo và lần nay chị đã thực hiện được giấc mơ của mình, hiến thận cho một người ẩn danh. Trong quá trình đánh giá, nhóm phẫu thuật xác nhận, thận của Nina hoàn toàn khỏe mạnh có chứa lượng virus không đáng kể, đáp ứng các tiêu chí theo yêu cầu nêu trong Đạo luật HOPE liên bang. “Tôi muốn tạo ra sự thay đổi cuộc đời cho một ai đó và mong muốn giảm sự kỳ thị đối với người nhiễm HIV”, Nina chia sẻ sau ca cho và ghép thận thành công.

Vào ngày 25/3, Nina đã đến Đại học y khoa  Johns Hopkins ở thành phố Baltimore, bang Maryland để phẫu thuật. Giáo sư phẫu thuật Dorry Segev, người thực hiện ca phẫu thuật cho Nina cho biết hay, đây là ca phẫu thuật lịch sử trong nền y học hiện đại. Còn BS Christine Durand ở Đại học Johns Hokins cho biết, sức khỏe của người được ghép thận (xin được giấu tên) cũng chuyển biến tích cực. Hiện, công việc của bác sỹ là theo dõi sức khỏe của bệnh nhân và có phác đồ trị liệu hậu phẫu dài lâu. “ Cả người hiến lẫn nhận thận đều đang hồi phục tốt,  không có dấu hiệu của bệnh cầu thận. Trước đây, giới y học lo ngại việc ghép thận sẽ khiến những người nhiễm HIV hiến thận sẽ bị tổn hại do HIV cũng như dùng các loại thuốc ức chế virus gây ra. Nhưng nay, nhờ  thành tựu y học cho ra đời những loại thuốc có thể khống chế HIV hiệu quả và an toàn nên căn bệnh này đã được chế ngự, nó còn cho phép người nhiễm cơ hội hiến tạng để cứu người khác”, GS Dorry Segev ở Đại học Johns Hopkins cho biết.

Triển vọng cấy ghép nội tạng cho nhóm người có HIV

Ca phẫu thuật thành công đánh dấu sự đột phá của ngành y trong việc chăm sóc người nhiễm HIV. Đây là kết quả nghiên cứu của Đại học Johns Hopkins ở hơn 40.000 người nhiễm HIV khi dùng các loại thuốc kháng vi-rút mới, nó không chỉ an toàn cho thận mà còn cho phép những người nhiễm HIV có cơ hội để hiến thận. Ngay trước khi cấy ghép, người nhận tạng đang dùng liệu pháp kháng vi-rút đã được chuyển sang chế độ điều trị của người hiến tặng, để đảm bảo kiểm soát virus sau khi ghép. Nhờ thủ thuật này mà lượng virus HIV RNA huyết tương tuyệt vời và số lượng tế bào TCD4 ổn định lên đến 6 tháng sau khi ghép.

Cho đến năm 2013, tại Mỹ người ta không cho phép hiến tạng ở nhóm dương tính với HIV vì nó ảnh hưởng tới chính sức khỏe của người hiến vì chỉ còn một quả thận. Nhưng qua dự án của JHUSM về sức khỏe thận của 40.000 bệnh nhân dương tính với HIV cho thấy nhờ thuốc những người được kiểm soát HIV tốt và không gặp phải tình trạng thận bị tổn thương bất thường. Theo thống kê,  tại Mỹ hiện có hàng nghìn người tử vong trong khi chờ đợi ghép nội tạng, và có khoảng 500 đến 600 bệnh nhân HIV có thể hiến tạng mỗi năm và điều này có thể giúp ích cho khoảng 1.000 người cùng bị nhiễm virus này. Cho đến nay mới chỉ diễn ra các ca phẫu thuật ghép tạng giữa các bệnh nhân nhiễm virus HIV và người hiến tạng là bệnh nhân nhiễm HIV đã tử vong hoặc người có sức khỏe bình thường.

Ảnh: Nina Martinez hồi phục sau phẫu thuật hiến thận

Năm 2016, lần đầu tiên Đại học Johns Hokins được cấp phép tiến hành cấy ghép cũng do bác sĩ, giáo sư ngoại khoa Dorry Segev thực hiện, trong đó người hiến thận là một đàn ông 60 tuổi người Canada và người nhận là một bệnh nhân nam 58 tuổi có quan hệ tình dục đồng giới. Ca ghép tạng thành công trên là kết quả của Đạo luật Chính sách đồng đều về ghép tạng cho bệnh nhân nhiễm HIV (HOPE ACT) được Tổng thống Mỹ Barack Obama ký ban hành hồi năm 2013, mở đường cho việc cấy ghép nội tạng giữa những người bị nhiễm loại virus gây suy giảm hệ miễn dịch. Trước đó, luật pháp Mỹ không thừa nhận việc cấy ghép nội tạng giữa các bệnh nhân nhiễm HIV. Do đó những bệnh nhân HIV chỉ được nhận từ những người hiến tặng nội tạng không bị nhiễm HIV. Tuy nhiên, do lượng người hiến tạng ít nên rất nhiều bệnh nhân nhiễm HIV đã tử vong trước khi họ được phẫu thuật ghép tạng. Trước đó, một số ca ghép thận giữa các bệnh nhân HIV đã được thực hiện tại Nam Phi. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là người nhận có nguy cơ nhiễm phải một chủng HIV nguy hiểm cao hơn so với chủng HIV bản thân họ đã bị nhiễm.

Năm   2017, các bác sĩ ở Đại học Witwatersrand, Nam Phi đã thực hiện ca cấy ghép gan đầu tiên trên thế giới giữa một người mẹ nhiễm HIV cho chính đứa con của mình chưa bị nhiễm HIV. Hiện đã hơn một năm  người mẹ và bé đã hồi phục hoàn toàn sau ca phẫu thuật và ở trong tình trạng sức khỏe tốt. Trước khi hiến gan người mẹ đã điều trị thành công với thuốc kháng virus, tuy nhiên các bác sĩ vẫn còn do dự về nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con. Việc sử dụng nguồn nội tạng từ các bệnh nhân nhiễm HIV có thể giúp giải quyết tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng người hiến tạng ở nước này. Năm 2017, tại Johannesburg đã có 14 trẻ em tử vong trước khi được phẫu thuật ghép gan.

Trong một nghiên cứu công bố trên tạp chí American Journal of Transplant năm 2018, các bác sĩ phẫu thuật đã nghiên cứu các yếu tố có thể xác định các ứng cử viên đủ sức khỏe để hiến thận. Những người nhiễm HIV được kiểm soát tốt, những người không có tiền sử bệnh tiểu đường, huyết áp cao hoặc protein không kiểm soát được trong nước tiểu có thể đủ khỏe mạnh để hiến tặng. Các bác sĩ sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ người nhận và nhà hiến tạng. Trước các yếu tố dự đoán mới và các lựa chọn điều trị bằng thuốc kháng vi-rút hiệu quả cao hiện có, nhóm nghiên cứu cho rằng họ lạc quan về khả năng kiểm soát HIV và chức năng thận lâu dài sẽ rất tuyệt vời.

Theo United Network for Organ Sharing tính đến tháng 3-2019, tại Mỹ có khoảng 113.000 người đang chờ ghép tạng. Khoảng 20 người Mỹ chết mỗi ngày để chờ cấy ghép, trong đó số người chờ ghép thận được xem là đông nhất. Những người nhiễm HIV tình nguyện trở thành người hiến tặng có thể có cứu sống hàng ngàn người nhiễm HIV và cải thiện tuổi thọ cũng như chất lượng cuộc sống ở nhóm bệnh nhân này. Thành công ca phẫu thuật nói trên thực sự là cột mốc đánh dấu cho những tiến tiến bộ vượt bậc trong lĩnh vực y học của nhân loại năm đầu thế kỷ 21.

Khắc Nam

Các tin tức khác:

DANH MỤC
Liên hiệp hội đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba
Slide
Ban Chấp hành khóa IV ra mắt Đại hội
Slide
GS. TSKH Đặng Vũ Minh - Chủ tịch Liên hiệp hội Việt Nam phát biểu chỉ đạo Đại hội
Slide
Chủ tịch UBND tỉnh tặng bằng khen cho các cá nhân tiêu biểu
Slide
LIÊN KẾT WEBSITE
Thống kê truy cập
  Số người online:  34
  Hôm nay:  809
  Tháng này:  11654
  Tổng số truy cập:  739858