Xây dựng mô hình trồng thâm canh cây Ba kích tím bằng kỹ thuật che phủ nilon trên địa bàn huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang

Ngày đăng:28-01-2022 (1687 lượt xem )

Trong số những cây thuốc quý đã và đang được nghiên cứu ở Việt Nam, cây Ba kích là một cây thuốc đang được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu.

 

Theo y học cổ truyền, Ba kích là vị thuốc có tác dụng bổ trí não, trợ dương, ích tinh, mạnh gân cốt, chữa các bệnh về tình dục, người già mệt mỏi, kém ăn, ít ngủ nhưng không có biểu hiện bệnh lý. Trước đây, nguồn Ba kích chỉ dựa vào việc khai thác tự nhiên từ rừng thuộc một số tỉnh phía Bắc như: Tuyên Quang, Yên Bái, Phú Thọ, Lạng Sơn, Bắc Giang, Hòa Bình và Quảng Ninh. Do nhu cầu trong nước và thế giới ngày càng tăng nên Ba kích mọc hoang bị khai thác ngày càng cạn kiệt. Mặt khác, rừng ở các vùng phân bố của Ba kích bị tàn phá nghiêm trọng khiến cây giống lâm vào tình trạng gần như tuyệt chủng và bị liệt vào Sách đỏ Việt Nam. Vì vậy, việc nghiên cứu trồng cây Ba kích là cách tốt nhất để duy trì và phát triển nguồn dược liệu quý này.

Sơn Động là huyện vùng cao của tỉnh Bắc Giang, cách trung tâm tỉnh 80 km về phía đông, có diện tích tự nhiên 84.577,17 ha; trong đó diện tích đồi rừng là 49.953 ha, chiếm 59% diện tích tự nhiên. Từ lâu vùng đất Sơn Động đã nổi tiếng với các lâm sản quý hiếm như: gỗ lim, lợn rừng, hươu, nai, nấm linh chi, mật ong rừng và các loại lâm sản ngoài gỗ khác, trong đó có Ba kích là loài cây thuốc quý trong nhóm cây lâm sản ngoài gỗ, phân bố tự nhiên nhiều ở các huyện miền núi của tỉnh như: Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam. Hiện nay, nhu cầu của con người về nguồn dược liệu ngày càng tăng. Nguồn dược liệu đang sử dụng có thể được tổng hợp bằng nhiều con đường khác nhau như tổng hợp hóa học, tổng hợp từ vi sinh vật. Tuy nhiên, các loài cây dược liệu trong tự nhiên đang bị giảm về số lượng và chất lượng bởi sự khai thác quá mức; các điều kiện ngày càng bất lợi của môi trường tự nhiên,… dẫn đến nhiều loài cây dược liệu quý hiếm bị tuyệt chủng, trong đó có Ba kích điều đó làm ảnh hưởng đến nguồn cung cấp dược liệu bền vững cho con người.

Trên cơ sở đó,  Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh đề xuất triển khai thực hiện đề tài cấp bộ “Nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ xây dựng mô hình trồng thâm canh cây Ba kích tím bằng kỹ thuật che phủ nilon trên địa bàn huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang”. Đề tài do thạc sĩ  Đào Trọng Nghĩa làm chủ nhiệm.

Nội dung của đề tài là nghiên cứu, thử nghiệm áp dụng các biện pháp kỹ thuật che phủ nilon cho ba kích bao gồm: che phủ từ khi trồng mới; che phủ từ giai đoạn 1 năm tuổi; che phủ từ giai đoạn 2 năm tuổi với quy mô 0,5 ha để đánh giá tình hình sinh trưởng, năng suất và chất lượng củ ba kích.  Xây dựng mô hình trồng cây Ba kích tím bằng che phủ nilon quy mô 2,5 ha tại thị trấn Tây Yên Tử và xã Thanh Luận, huyện Sơn Động để làm mô hình trình diễn, khuyến cáo áp dụng tiến bộ kỹ thuật mới trong trồng thâm canh cây ba kích tím tại địa phương.

Để triển khai đề tài thuận lợi, chủ nhiệm đề tài đã tiến hành điều tra, khảo sát đánh giá vùng trồng nghiên cứu các tài liệu liên quan đến yêu cầu sinh thái, đặc điểm sinh trưởng, phát triển của cây ba kích, yêu cầu chất lượng của ba kích dược liệu để thiết kế mẫu phiếu điều tra với khoảng 20 chỉ tiêu điều tra cơ bản. Thực hiện việc lấy một số mẫu đất tầng mặt trong vùng, phân tích đất để đưa ra loại đất trồng phù hợp với cây ba kích (chỉ tiêu về hàm lượng một số kim loại nặng Pb, As). Bên cạnh đó, đơn vị chủ trì đã phối hợp với Hội Nông dân thị trấn Tây Yên Tử tổ chức 01 hội nghị tập huấn cho 30 lượt người tham dự về kỹ thuật cải tạo thực bì, chuẩn bị đất, kỹ thuật trồng cây ba kích bằng phương pháp che phủ nilon, phương pháp theo dõi các chỉ tiêu nghiên cứu.

Đến nay, đề tài đã hoàn thiện và chuẩn bị nghiệm thu. Kết quả theo dõi tỷ lệ sống sau 18 tháng trồng là khá cao ở cả 02 mô hình: che phủ nilon và không che phủ nilon đều đạt khoảng 90%. Tốc độ tăng trưởng đường kính thân của cây ba kích tại 2 mô hình có sự chênh lệch nhau, ở mô hình che phủ nilon đường kinh thân luôn cao hơn mô hình không phủ nilon từ 0,3 – 0,6 mm ở các thời điểm theo dõi. Nguyên nhân có sự chênh lệch là do mô hình che phủ nilon hạn chế được cỏ dại, chống xói mòn và rửa trôi đất, đất luôn được giữ ẩm tốt nên cây sinh trưởng đường kính thân tốt hơn mô hình không phủ nilon. Ở mô hình trồng che phủ nilon số lượng củ/gốc và chiều dài củ cao hơn mô hình trồng không che phủ nilon.

Qua theo dõi tại mô hình che phủ và không che phủ nilon cho cây Ba kích đã trồng 1 năm và 2 năm. Kết quả năng suất lý thuyết tại các mô hình cho thấy: sau 3 năm năng suất củ Ba kích của mô hình không che phủ nilon đạt khoảng 5.940 kg/ha, mô hình phủ nilon đạt 6.795 kg/ha, cao hơn 675 kg (10%) so với mô hình không phủ nilon. Sau 4 năm năng suất củ Ba kích của mô hình không che phủ nilon đạt khoảng 7.830 kg/ha, mô hình phủ nilon đạt 9.225 kg/ha, cao hơn 1.395 kg (15%) so với mô hình không phủ nilon.

Đề tài đã góp phần thay đổi cơ cấu giống cây trồng nói chung cũng như cây dược liệu nói riêng, làm đa dạng hóa sản phẩm. Kết quả xây dựng mô hình trồng cây Ba kích bằng phương pháp che phủ nilon góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả sử dụng đất trên đơn vị diện tích, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội địa phương. Đề tài góp phần tạo việc làm cho lao động nông thôn, nhất là những lao động thuần nông, nâng cao trình độ sản xuất cũng như nhận thức của nông dân trong việc ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất cây Ba kích. Khi đề tài được nhân rộng sẽ góp phần giải quyết việc làm tại chỗ có thu nhập cao, ổn định, nâng cao đời sống cho nông dân huyện vùng cao Sơn Động.

Hải Nguyên

Các tin tức khác:

DANH MỤC
Liên hiệp hội đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba
Slide
Ban Chấp hành khóa IV ra mắt Đại hội
Slide
GS. TSKH Đặng Vũ Minh - Chủ tịch Liên hiệp hội Việt Nam phát biểu chỉ đạo Đại hội
Slide
Chủ tịch UBND tỉnh tặng bằng khen cho các cá nhân tiêu biểu
Slide
LIÊN KẾT WEBSITE
Thống kê truy cập
  Số người online:  10
  Hôm nay:  1248
  Tháng này:  50898
  Tổng số truy cập:  1920300